nałožki

Kaž w druhich kónčinach je Bože spěće tež  pola nas přikazany swjaty dźeń. Mužojo podaja so na tutym dnju na zhromadne wulěty z kolesom, zapřahom abo konjemi. Mnoho swójbow wužije tutón dźeń za zhromadne wulěty do přirody.

Na dnju Božeho ćěła kaž tež k prěnjemu swjatemu woprawjenju a putnikownju do Róžanta wuhladamy holcy jako družki. Wosebje skutkuje to na dnju Božeho ćěła, na kotrymž so mnoho wosadnych wobdźěli. Družča drasta spožča přez wjes wjedźacemu procesionej wosebity a swjatočny raz.

Camprowanje – stary nałožk we Łužicy, při kotrymž so dary za wuhotowanje póstnički wuproša. Zwjetša campruja dźěći, ale tež žony towarstwa „Njezapomničkow“ su předrasćene po puću, zo bychu dary za dźěćacu póstničku hromadźili.

W jutrowniku so přez cyłe lěto nahromadźene hałuzy na postajenych městnach wotkładuja. Na předwječoru 1. meje so hromada, na kotrejž steji chodojta ze słomy, potom wotpali. Z tutym chodojtypalenjom symbolizuje so wuhnaće zymy a wšeho zła.

Wosebite dožiwjenje na jutrach w Serbach su křižerjo. Sylne `Haleluja` njezaklinči jenož na Božich słužbach, ale tež přez křižerjow, kotřiž wjesołe poselstwo roznošeja. Je hižo z jara dołhej tradiciju, zo so na jutrach powěsć wo zrowastanjenju do susodneje wosady njesy. Něhdy bě to jenož buram a jich swójbnym kaž tež wotročkam dowolene; w poslednich lětdźesatkach pak smě kóždy katolski Serb sobu jěchać. Najebać wysokich wudawkow za konja, grat a drastu je so ličba křižerjow w minjenych lětach zwyšiła. Wjac hač 1500 křižerjow je kóždolětnje jutrownu njedźelu w 9 procesionach po katolskej Łužicy po puću.

Kermuša bě přez lětstotki wažny swjedźeń za serbskich burow. Po žnjach so přećeljo a znaći na hosćinu přeprosychu. Dźensniši dźeń je mjenje burow, ale kermuše so dale swjeća. Na dopołdnišej Božej mši so Bohu za dobre žně dźakuje. Popołdnju so potom při kofeju a tykancu kermuša swjeći. Wječor so kermušne reje přewjedu. Kóždolětnje přińdu młodostni ze Sulšec na „tykancyspěwanje“ do Róžanta. Dóstanu mjez druhim tykanc, kołbasu a wino. Róžeńčanscy młodostni podaja so Kulowsku kermušu na „tykancyspěwanje“ do Sulšec.

Před chodojtypalenjom so w jednotliwych wjeskach gmejnow meja - rjany wupyšeny štom – staja. Je to starodawny nałožk, přez kotryž ma so strowota a płódnosć čerstweho mejskeho štoma na lud přenjesć. Prěnju nóc so meja stražuje. Nažel so přeco zaso přez njeznatych spyta  meju podrězać, štož je tež hižo k njeluboznym rozestajenjam wjedło.

W běhu měsaca meje pěstuje so nałožk mejemjetanja. Při tym so młodostny, kotryž bě najspěšniši při wjeršku padnjeneje  meje, jako mejski kral krónuje. Wón smě sej z přitomnych holcow mejsku kralownu wupytać. Zhromadnje ćehnjetaj potom přez wjes. Tež w pěstowarnjach a šulach so mejemjetanje přewjedźe.

25. januara staja dźěći taler na wokno w nadźiji, zo ptački-kwasarjo słódkosće přinjesu. Wosebje w pěstowarnjach so tutón nałožk zahoriće pěstuje. Pěstowarske dźěći wuhotuja swójski „Ptači kwas“. Wjesele a hordźe zaćahnu potom w pyšnych drastach do žurle, zo bychu ze spodobnym programom staršich zawjeselili.

Wot lěta 1680 přewjedu so w Róžeńće putniske Bože mšě: jutrownu wutoru křižerjo, swjatki póndźelu, Marije wopytanja (2. julija) a Marije naroda (8. septembra). W putniskej cyrkwi steji nad wołtarjom postawa Maćerje Božeje.

Na dnju 11. nowembra podaja so dźěći dom wot domu, zo bychu so spěwajo prašeli, hač je swjaty Měrćin za nich něšto wostajił. Zwjetša dóstanu potom słódkosće darjene.